Кьилин меню ахъаюн

Къуруш, ЦIуру Къуруш (урусКуруш, Старый Куруш) — Дагъустан республикадин Докъузпара районда авай, «Къуруш» хуьруьнсоветдик акатзавай кьакьан сувун хуьр. Хуьруьнсоветдин администрациядин юкь ва сад тир хуьр я.

Урусатдин пайдах Хуьр
Къуруш
урусКуруш
Уьлкве
Урусат
Федерациядин субъект
Дагъустан
Муниципал район
Хуьруьнсовет
Виликан тӀварар
Калер
АПдин кьакьанвал
гьуьлуьн дережадалай
2560 м
Агьалияр
826 кас (2010)
Миллетар
Динар
Сятдин чӀул
Телефондин код
+7 87269
Почтунин индекс
368684
Автомобилдин код
05
Код ОКАТО
82 221 000 004
Официал сайт
Хуьруьн шикилар
Хуьруьн космосдай акунар
Къуруш (Дагъустан)
Къуруш
Къуруш (Докъузпара район)
Къуруш

Гьуьлуьн дережадилай 2560 метр вине авай Къуруш хуьр, вири Европада, Урусатдани Къавкъазда виридалайни кьакьанда авай агьалийрин пункт я [1][2][3][4][5]. ГьакIни, Урусат Федерациядин виридалайни кьибледа авай агьалийрин пункт я. Къуруш хуьряй альпинистри КичIен сув (4466 м), Гъуцар сув (4150 м) ва Яру сув (3925 м) суварин кукIварал хкаж жезва.

ГеографияДуьзар хъувун

Хуьр Дагъустан Республикадин Докъузпара райондин юкьван пата, Гъуцар сувун кьиблединни - рагъэкъечIдай патан гуьнеда, ЧIехивацIун дугунда, райондин юкь тир Усугъчай хуьрелай 5 км яргъал чка кьунвайди я. Къуруш санлай 9 суву - Шалбуздагъ суву, Яру суву, КичIен суву, Нисен суву, гьакIни Гедик (Базардуьзуь), ТIурфан, Рагъдан, Вахчаг, Мулар хьтин сувари элкъуьрна юкьва тунва.

ТарихДуьзар хъувун

XIX виш йисуз Къуруш хуьр вири Самур округдихъ галаз Урусат империядин гъилик акатзава. Империядик квай чIавуз, хуьр Дагъустан вилаятдин Самур округдин Докъузпарадин наибвалдиз талукь тир. Кьилдин Къуруш хуьруьнжемят туькIуьрзавай.

ХIХ виш йисан сифте кьилера Семён Броневскийди кхьейвал, Иранди ва Россияди кьуркьушум лезгийрин Къуруш хуьряй къачузвай. И хуьруь гьакIни вири Къафкъаз кьуркьушумдалди таъминарзавай. Гила Къурушдал къизилдин чIехи игьтиятар авайди тайин хьанва. Мукьвал йисара ина къизил хкудунин кардив эгечIда. И карди лезги чилер тIебиатдин серветралди бул тирди мад гъилера субутзава [6]. Дагъустандин Гьукуматдин Архивдин материалра къалурнавайвал, XIX асирда Къуруш Къафкъаздин виридалайни девлетлу хуьр тир. 1886-йисуз ина 3 агъзур балкIанар, 5 агъзур калер, 92 агъзурдалай гзаф хипер авай. 1907-йисуз ина лапагрин кьадар 194 агъзурдав агакьнай. Хуьруьхъ 50-далай гзаф яйлахар авай [7].

АгьалиярДуьзар хъувун

2010 йисан агьалияр сиягьдиз къачунин малуматрив кьурвал хуьре 826 касди уьмуьр гьалзавай [8]. 2002 йисан малуматрив кьурвал хуьре 804 касди уьмуьр гьалзавай [9]. Агьалидин вири лезгияр, суни - мусурманар я. 1886 йисан Урусат Империядин агьалияр сиягьдиз къачунин малуматрив кьурвал, Къуруш хуьруьн агьалияр 4 760 кас тир. [10]

Къурушрин эгьлияр сихилриз пай жезва ибур: Гьилевар, Хайитакьар, Тетацар, Фалакьар, Къызырар, Хъртар, Мисрияр,Къаражанар,Авурар,Занговар,Гьебешар я.


ТIвар-ван авай ксарДуьзар хъувун

БаянарДуьзар хъувун

ЭлячӀунарДуьзар хъувун