Темир-Хан-Шурадин округ (урусТемир-Хан-Шуринский округ) — 18601922 йисара хьайи, Дагъустандин вилаятдик ва Дагъустандин АССРдик квай администрациядин тек.

Урусатдин империядин пайдах Округ
Темир-Хан-Шурадин округ
урусТемир-Хан-Шуринский округ
Герб
Герб
Уьлкве
Урусатдин империя
Губерния
Дагъустандин вилаят
Юкь
Бине кьунва
Агьалияр
76 470 кас (1886)

Администрациядин юкь — Темир-Хан-Шура шегьер тир.

Администрациядин паюнарДуьзар хъувун

Округ наибвалриз пай жезвай. 1899 йисуз наибвилер участокриз элкъвенай. Вичин нубатда гьа наибвилер хуьруьн-жемиятрикай ибарат тир.

1886 йисуз округдик агъадихъ галай наибвилер акатзавай:

Наибвал Администрациядин юкь Агьалияр Миллетар
Темир-Хан-Шурадин наибвал Агъа Казанище 20 959 къумукьар (88 %)
аварар (12 %)
Тарки наибвал Тарки 11 309 къумукьар (73,6 %)
нугъаяр (23,5 %)
чувудар (2,8 %)
Чир-Юрт наибвал Чир-Юрт 22 809 къумукьар (50 %)
аварар (43 %)
Къара-Будагъкент наибвал Къара-Будагъкент 10 785 даргияр (51,8 %)
къумукьар (46,4 %)
Дженгутай наибвал Агъа Дженгутай 10 785 къумукьар (57,6 %)
аварар (30,4 %)
даргияр (11 %)

1926 йисуз наибвилер терг авуна абурун чкадал вад участокар тешкилнай:

ТарихДуьзар хъувун

Темир-Хан-Шурадин округ Дагъустандин вилаятдин къене 1867 йисуз Тарки шамхалвилин, Мехтули ханвилин ва Присулак наибвилин сад хьанвай чилерал арадал гъанай. 1921 йисуз округ Дагъустандин АССР-дик акатнай. Гьа а йисузни округдин са пай Магьачкъала райондин тешкилуниз чара авунай. 6.01.1923 тарихда ДАССР-дин ЦИК-дин къарардалди, округдикай гилан Буйнакск район авунай.

1928 йисан ноябрь вацра Дагъустандин АССР-да кантонриз паюнин система къуватда гьатнававиляй вири округар терг авунай. Округдин къене сифте кантонар, гуьгъуьнлай гьа кантонрикай гилан районар тешкилнай.

АгьалиярДуьзар хъувун

1886 йисан агьалияр сиягьдиз къачунин нетижайрив кьурвал, округда 76 470 касди уьмуьр ийизвай [1].

1886 йисан малуматриз килигна, округда авай миллетар [1]:

Вири къумукьар аварар даргияр нугъаяр чувудар чеченар цIапар
76 470
(100 %)
49 069
(64,2 %)
13 311
(17,4 %)
10 361
(13,5 %)
2 556
(3,3 %)
976
(1,3 %)
184
(0,2 %)
8
(0,1 %)

БаянарДуьзар хъувун

ЭлячӀунарДуьзар хъувун