Кьилин меню ахъаюн
Урусатдин пайдах Урусатдин Федерациядин субъект

Ставропольдин край
урусСтавропольский край

Ставропольедин тӀаратӀ Ставропольедин герб
Ставропольедин тӀаратӀ Ставропольедин герб
Map of Russia - Stavropol Krai.svg
Урусат Федерациядин картадал Ставропольдин край

Кьилин шегьер

Ставрополь

Майдан

45-й

- Вири
- % цин винел патан

66 160 км²
0,6

Агьалияр

15-й

- Вири санлай
- Къалинвал

Green Arrow Up Darker.svg 2 801 597 (2016)

42.35/км²

РВБ

31-й

- Вири, гилан къиметрив
- Агьалидин са касдал къвезвай

541,2 млрд ман. (2014)

193,5 агъз. ман.

Федерал округ

Кеферпатан Къавкъаздин

Экономикадин район

Кеферпатан Къавкъаздин

Гьукуматдин чIал

урус чIал

Губернатор

Владимир Владимиров

Думадин председатель

Геннадий Ягубов

Код ОКАТО

07

УФ субъектдин код

26
Код ISO 3166-2 RU-STA

Сятдин чIул

MSK (UTC+4)

Официал сайт:

stavkray.ru

Ставропольдин край, гьакӀни Ставрополье (урусСтавропольский край, Ставрополье) — Урусатдин Федерациядин субъект, Кеферпатан Къавкъаздин федерал округдик акатзава.

Кьилин шегьер — Ставрополь я.

Къене авайбур

ГеографияДуьзар хъувун

Ставропольдин край ЧӀехи Къавкъаздин кеферпатан хушал ва Виликпатан Къавкъаздин юкьван пата ала.

Краснодардин край, Ростов вилаят, Калмыкия, Дагъустан, Чечня, Кеферпатан Осетия, Къарачай-Черкесия ва Къабарда-Балкъар Республика хьтин субъектрихъ галаз са сергьятра ава.

ЯтарДуьзар хъувун

Крайда авай чӀехи вацӀар: КубаньКумаМалка, ПодкумокЗолка, Калаус, Егорлык, Большой Зеленчук, Кура, Маныч ва мсб. Вирер: Тамбукан вир (дарман-кьарадин вир я), Маныч-Гудило вир, Цаган-Хак вир, Сенгилеев цин гьамбархана, Кравцово вир ва мсб.

ТарихДуьзар хъувун

1936 йисан 15 декабрьдиз Кеферпатан-Къавкъаздин крайдин къеняй Дагъустандин АССР, Къабарда-Балкъар АССР, Кеферпатан Осетиядин АССР, Чечен-Ингуш АССР акъудайдалай кьулухъ адан сергьятар къенин Ставрополь крайдин сергьятриз мукьва хьанай ва кьилин шегьер Ворошиловскдиз тухванай. 1937 йисуз Серго Орджоникидзедин гьуьрметдай крайдин тlвар Орджоникидзедиз дегишарнай.

1938 йисуз крайдиз Дагъустандин АССР-дин вад кеферпатан районар вуганай (Ачикулак, Къаранугъай, Къаясу, Кизляр ва Шелковской районар). И районрикай Кеферпатан-Къавкъаздин крайда Кизлярдин автономиядин округ арадал гъанай, адан кьилин шегьер Кизляр тир.

1943 йисан 12 январьдиз СССР-дин Вини Кьилин Советдин Президиумдин къарардалди крайдин кьилин шегьер тир Ворошиловскдин тlвар Ставропольдиз дегишарнай, крайдин Орджоникидзе тIварни Ставропольдин крайдиз дегишарнай.

1943 йисан 27 декабрьдиз терг авунвай Калмыкиядин АССР-дин Приютненский район Ставропольдин крайдиз вуганай.

1944 йисан мартдиз Чечен-Ингуш АССР терг авурдалай кьулухъ Грозныйдин вилаят арадал гъанай ва адан составдик терг авур Кизляр округдин вири районар кутунай.

1952 йисан январь вацра Ставрополь крайдиз Астрахань вилаятдин Степновский район вуганай ва адан тlвар Степной райондиз дегишарнай.

1955 йисан мартдиз СССР-дин Вини Кьилин Советдин Президиумдин къарардалди Ставрополь крайдик Гуржистандин ССР-дин Клухор район кутунай.

1957 йисуз Ставрополь крайдин къене Калмыкиядин Автономиядин вилаят ва Къарачай-Черкесиядин АВ арадал гъанай. Калмыкиядин АВ-дин составдик Степной ва Черноземельский районар кутунай, Къарачай-Черкесиядин АВ-дикни Зеленчук, Къарачай ва Усть-Джегутай районар кутунай.

1958 йисан июль вацра Калмыкиядин АВ Калмыкиядин АССР-диз дегишарнай ва Ставропольдин крайдин къеняй акъуднай.

1991 йисан 3 июльдиз Ставропольдин крайдин составдикай Къарачай-Черкесиядин АВ акъатнай ва Къарачай-Черкесиядин ССР-диз элкъвенай.

АгьалиярДуьзар хъувун

Росстатди гайи малуматриз килигна 2016 йисуз Ставропольдин крайдин агьалидин кьадар — 2 801 597 кас тир. Са квадратдин километрдиз къвезвай агьалидин кьадар (агьалидин чуькьуьнвал) — 42,35 кас/км² я (2016 йис). Агьалидин 58,25 % шегьервияр я (2016 йис).

1995 йисалай 2012 йисалди субъектдин агьалидин кьадар йисандавай тIимил жезвай, амма 2012 йисуз садлагьай сеферда агьалияр гзаф хьунин коэффициент 0,5-дав агакьнай.

МиллетарДуьзар хъувун

Ставропольдин крайдин агьалидин чIехи пай урусри тешкилзава. ГьакIни ина эрменийрин, даргийрин, украинрин ва грекрин чIехи жемиятар ава. Сувун районра къарачайри ва абазинри уьмуьр ийизва.

Миллет 2002 йисуз кьадар [1] 2010 йисуз кьадар [2][3]
Урусар 2 231 759 2 232 153
Эрменияр 149 249 161 324
Даргияр 40 218 49 302
Грекар 34 078 33 573
Цыганар 19 094 30 879
Украинар 45 892 30 373
Нугъаяр 20 680 22 006
Кьажарар 15 069 17 800
Къарачаяр 15 146 15 598
Туркменар 13 937 15 048
Чеченар 13 208 11 980
Татарар 12 988 11 795
Туьрквер 7 484 10 419
Аварар 7 167 9 009
Къабардаяр 6 619 7 993
Осетинар 7 772 7 988
Лезгияр 6 558 7 900
Гуржияр 8 764 7 526
Белорусар 11 343 7 104
Табасаранар 5 477 6 951
Кореяр 7 095 6 759
Къумукьар 5 744 5 639
Немецар 8 047 5 288
Абазинар 3 300 3 646
Езидар 2 417 3 348
Яхулар 2 561 2 644
Узбекар 1 210 2 615
Черкесар 2 097 2 326
Чувудар 2 925 2 320
Ингушар 1 751 2 227
Къазахар 1 779 1 861
Курдар 1 259 1 790
Молдаванар 2 112 1 758
Агъулар 1 476 1 715
Рутулар 937 1 339
Мордва 1 946 1 250
Чувашар 1 404 1 081
Миллет къалур тавунайбур 11 26 855

Администрациядин паюнарДуьзар хъувун

Крайдик 26 районар, 19 шегьерар ва 7 курортдин посёлокар акатзава.

Районар:

  1. Александровский район
  2. Андроповский район
  3. Апанасенковский район
  4. Арзгирский район
  5. Благодарненский район
  6. Будённовский район
  7. Георгиевский район
  8. Грачёвский район
  9. Изобильненский район
  10. Ипатовский район
  11. Кировский район
  12. Кочубеевский район
  13. Красногвардейский район
  14. Курский район
  15. Левокумский район
  16. Минераловодский район
  17. Нефтекумский район
  18. Новоалександровский район
  19. Новоселицкий район
  20. Петровский район
  21. Предгорный район
  22. Советский район
  23. Степновский район
  24. Труновский район
  25. Туркменский район
  26. Шпаковский район

Шегьерар:

Шегьерар Агьалияр
1 Ставрополь   429 571
2 Пятигорск 145 448
3 Кисловодск 129 993
4 Невинномысск   117 891
5 Ессентуки   105 881
6 Михайловск   85 387
7 Мин Воды 75 620
8 Георгиевск 69 944
9 Будённовск 62 964
10 Изобильный 38 409

Вини дережадин чирвилерин идараярДуьзар хъувун

  • Кеферпатан-Къавкъаздин федерал университет
  • Пятигорскдин гьукуматдин университет
  • Невинномысскдин экономикадин, идара авунин ва ихтияррин институт
  • Ставропольдин гьукуматдин аграрвилин университет
  • Ставропольдин гьукуматдин медицинадин университет
  • Ставропольдин идара авунин университет
  • Къавкъаздин халкьарин дуствилин институт
  • Ставропольдин коммерциядин социал институт
  • Пятигорскдин медицинадинни-фармацевтикадин институт

КурортарДуьзар хъувун

Къавкъаздин Минерал Ятар — Урусатдин Федерацияда виридалайни чIехи курортдин регионрикай сад я. Ина авай дарман-ятарин ва кьарадин кьадардиз ва жуьреба-жуьревилиз килигна и региондиз вири Евразияда тай авач.

Нарзан цин сагъардай къуват чкадин миллетриз дегь чIаварилай чир я. Черкес чIалан Нарт-санэ гафуникай арадал атанвай Нарзан гафуни кьегьалрин яд мана гузва.

Курорт-шегьеррин ва сагъардай санаторийрин кьадардиз килигна Ставропольдин край Урусадин кIвенкIведавай субъектрикай сад я.

БаянарДуьзар хъувун

ЭлячӀунарДуьзар хъувун

Шаблон:Ставропольдин край

Урусатдин административ паюн
 Республикаяр: Адыгея  • Алтай  • Башкъортостан  • Бурятия  • Дагъустан  • Ингушетия  • Калмыкия  • Къарачай-Черкессия  • Карелия  • Кеферпатан Осетия — Алания  • Коми  • Крым  • Къабарда-Балкъар  • Марий Эл  • Мордовия  • Саха (Якутия)  • Татарстан  • Тыва  • Удмуртия  • Хакасия  • Чечен Республика  • Чувашия

Краяр: Алтай  • Забайкалский  • Приморский  • Камчатка  • Краснодар  • Красноярск  • Пермь  • Ставрополь  • Хабаровск


Вилаятар: Агъа Новгород  • Амур  • Архангельск  • Астрахань  • Белгород  • Брянск  • Владимир  • Волгоград  • Вологда  • Воронеж  • Иваново  • Иркутск  • Калининград  • Калуга  • Кемерово  • Киров  • Кострома  • Курган  • Курск  • Ленинград  • Липецк  • Магадан  • Москва  • Мурманск  • Новгород  • Новосибирск  • Омск  • Оренбург  • Орёл  • Пенза  • Псков  • Ростов  • Рязань  • Самара  • Саратов  • Сахалин  • Свердловск  • Смоленск  • Тамбов  • Тверь  • Томск  • Тула  • Тюмень  • Ульяновск  • Челябинск  • Ярославль


Федерал метлебдин шегьерар: Москва  • Санкт-Петербург  • Севастополь


Автономиядин вилаят: Чувудрин


Автономиядин округар: Ненец  • Хант-Манси — Югра  • Чукоткадин  • Ямал-Ненец