Кьилин меню ахъаюн

ГеографияДуьзар хъувун

Хуьр Дагъустан Республикадин Рутул райондин рагъакIидай пата, райондин юкь тир Рутул хуьрелай 21 км кефердинни - рагъакIидай пата, Самур вацIун эрчIи къерехдал ала.

ТарихДуьзар хъувун

XIX виш йисуз Мишлеш хуьр вири Самур округдихъ галаз Урусат империядин гъилик акатзава. Империядик квай чIавуз, хуьр Дагъустан вилаятдин Самур округдин Лучек наибвалдиз талукь тир ва кьилдин Мишлеш хуьруьнжемят туькIуьрзавай.

АгьалиярДуьзар хъувун

2002 йисан агьалияр сиягьдиз къачунин малуматрив кьурвал хуьре 1241 касди уьмуьр гьалзавай [1]. Агьалидин вири цIахурар, суни - мусурманар я. 1886 йисан Урусат империядин агьалияр сиягьдиз къачунин малуматрив кьурвал, Мишлеш хуьруьн агьалияр, вири цIахурар яз 732 кас тир [2].

ИнфратуькIуьрунДуьзар хъувун

Алай чIавуз Мишлеш хуьре аялрин бахча, азархана, культурадин кIвал, улубхана, почтунин идара кардик ква.

Килигиз лайихвилер авай чкаярДуьзар хъувун

  • ХІХ виш йисан 70-й йисуз устIар Агьмедан паталай эцигнавай Ачлей Ибрагим–юзбашидин кIвал, Дагъустандин архитектурадин имаратрин сиягьдик акатзава.
  • «КьыІтІхаІрав» (КьитIхарав) тIвар алай къаравулдин цал: вахтунин ва тIебиатдин хасаратвал гъидай вакъиариз муьтIуьгъ тежезвай, чкадин материалрикай туькIуьрунин тегьердив тафаватлу я. Ам эцигай тарих малум туш. Яракьдин кIуф туна ягъун патал къеледин цлан тIеквенан хъсандиз амукьнава.
  • Шейх – Эмир Султанан пIир (мавзолей).
  • Хуьруьн юкьва авай минара галай мискIин. И архитектурдин дарамат ХIII виш йисуз, Султан шейх Эмиран хендеда аль Богдодин такьатралди эцигнавай. Султан шейх Эмир асулдай Сириядай тир, Къавкъазда ислам диндин вязер ахъайзавай 5 стхайрикай сад тир. Султан шейхан дуьз несилар Сейидгьасановар я, абурун кIвале, рикIел хуьн патал багьаз хуьзвай Султан шейхан къатирдин кьенерар ава. 1930-й йисара и мискIиндиз килигзавай Сейидгьасанов Сейидгьасаназ гьукуматди жазаяр гана масаниз дугурнай ва ам гел амачиз квахьна.

ТIвар-ван авай ксарДуьзар хъувун

  • Ибрагимов Гарун Халилович — филологиядин илимрин доктор, Дагъустандин педагогикадин университетдин профессор. Дагъустанда цIахур чIалал акъатзавай респубдикадин гьар йикъан «Нур» газетдин кьилин редактор .
  • Гьажи-Кьурбан-Эфенди аль Бакри Мишлешви — араб чIалан ва литературадин зурба алим, астроном ва биолог.
  • Ачлей Рамазан — 1830 йисуз хьайи Закаталадин къарагъунин регьберрикай сад. Карата хуьруьн наиб тир. Дагъустандинни Чечнядин сувавийри тухузвай азадвилин гьерекатра активдаказ иштирак авунай.
  • Сайдумов Магомед — орден пишкешнавай садлагьай муаллим. «Гьурметдин Лишан» ордендин иеси.
  • Наврузов Мамед — азербайжан чIалал акъатзавай райондин «Гызыл чобан» (Къизилдин чубан) газетдин кьилин редактор, РК КПСС-дин секретарь.

БаянарДуьзар хъувун

ЭлячӀунарДуьзар хъувун