Мехкергъ (урусМехкерг) — Дагъустан республикадин СтIал Сулейман районда авай тунвай хуьр.

Урусатдин пайдах Тунвай хуьр
Мехкергъ
урусМехкерг
Уьлкве
Урусат
Федерациядин субъект
Дагъустан
Муниципал район
Агьалияр
0 кас
Миллетар
Динар
Сятдин чӀул
Телефондин код
+7 87236
Автомобилдин код
05
Мехкергъ (СтIал Сулейман район)
Мехкергъ

ГеографияДуьзар хъувун

Хуьр СтIал Сулейман райондин рагъакIидай пата, райондин юкь тир Кьасумхуьрелай 11,4 км яргъал, Чигих ва КIунтIар кIамарин арада чка кьунвайди я. Мехкергъ хуьр, малдарвилин ва лежбервилин вилик финиз куьмек гузвай хъсан шартIар авай чкада ала. Гьар пата тамар, тамун зулар ва булахар ава.

ТарихДуьзар хъувун

Хуьруь бине кьунвай дуьз тарих малум туш. Адан тIварцIикай баян гун мумкин туш.

Сифте яз Мехкергъ хуьр, Гачалхуьруьн кефер пата авай «Хъампут харапIар» тIвар алай чкадал алайди тир. И кар, и чкадал пара кьадарда амукьнавай цIуру сурари тестикьарзава. Гуьгъуьнлай, тийижир себебдилай хуьруьн агьалияр вацIун муькуь патаз куьч хьанвай. Кьуьзуьбуру лугьузва хьи, цIийи хуьруьн бине Къазиха тIвар алай касди кутунвай, гьавиляй ада «Къазихадхуьр» тIвар къачунвай. Эхиримжи сефер хуьр 300 - 400 идалай вилик куьч хьанвай, сувавийри, Мехкергъ тIвар къачунвай, цIийи хуьр арадал гъанвай.

Хуьруьн кефер пата архитектурадин имарат — мискIин алайди тир. Хуьруьн рагъакIидай къерехда, къвалав пак чка — пIир алай, сур ава.

XIX виш йисуз Мехкергъ хуьр вири Куьре округдихъ галаз Урусат империядин гъилик акатзава. Империядик квай чIавуз, хуьр Дагъустан вилаятдин Куьре округдин Хъутур-Куьредин наибвалдиз талукь тир. Рухун ва Ичин хуьрерихъ галаз Рухунрин хуьруьнжемятдик акатзавай.

1966 йисуз, къати зурзунрилай кьулухъ, мехкергъвийрин чIехи пай, вилик Кайи КIеле тIвар алай, ЦIийи Макьариз куьч хьанвай.

АгьалиярДуьзар хъувун

Куьч жедалди хуьруьн агьалийрин вири лезгияр, суни - мусурманар тир. 1886 йисан агьалияр сиягьдиз къачунин нетижайрин малуматрив кьурвал, хуьре 60 майишатар авай, агьалийрин кьадар 357 кас тир.[1] 60 майишатдикай 34 - да гьар йисуз гьукуматдиз налогар вугузвай. Гьар хзанди йиса 5 рубль гузвай, вири санлай — 170 рубль туькIуьрзавай.

Хуьре гуьгъуьнин сихилар яшамиш жезвай: КъвалцIару, Кавхадбур, Кивхаяр, БижатIбур, Судуяр, Бадирхаяр, Мамешар, Джажилар, ГачIахар, Къахар, Лавлавар, Джавар, СкатIар, Пахъар, Тахьар, Калам Къадир, Бандагъар, Тагъарбур.

Алай чIавуз хуьр ичIизва.

ТIвар - ван авай ксарДуьзар хъувун

Мехкергъ — чIехи талант авай алимрин, диндин - алимрин Мехкергъви Шихмегьамед ва Къазимегьамед стхайрин ва гьакIни Селим-эфенди, Абукар-эфенди, Насруллагь-эфенди ва Къазимегьамед-эфенди хьтин сейли ксарин ватан я.

БаянарДуьзар хъувун

ЭлячӀунарДуьзар хъувун