Агъсу район (азер. Ağsu rayonu) — Азербайжанда авай район я.

Яшамиш жезвай чка
Агъсу район
Уьлкве
Азербайжан
Административ юкь
Кьил
Вахид Гейдар оглы Тагиев
Майдан
1 020 км²
Официал чӀал
Агьалияр
76 300 кас
Агъсу район


Сятдин чӀул
ISO 3166-2-дин код
AZ-AGU
Телефондин код
+994 198
Почтунин индекс
AZ 0600
Официал сайт

Майдан — 1 020 км². Агьалияр — 76 300 кас. Агьалидин чуькьуьнвал — 74,80 кас/км².

Административ юкь — Агъсу я.

ТарихДуьзар хъувун

Аббас-Кули-ага Бакиханова вичин «Гюлистан-и Ирам» лугьудай ктабда къейдзвавал, 1735 йисуз Надир Шагьа Шамахадин агьалияр акъудна вичи Агъсу вацӀал бине эцигнавай цӀийи шегьерда ацукьарна. Гьа чӀавалай тарихдин «Шамаха» шегьердиз «ЦӀуру Шамаха», Агъсудиз — «ЦӀийи Шамаха» лугьудай. XVIII виш йисуз авай шегьердин тӀвар «Агъсучай» вацӀун тӀварцӀелай къачуна. XVIII виш йисан Агъсу шегьердин чкӀай харапӀаяр («Хараба шегьер») — гилан Агъсу шегьердин кьибледин пата чка кьунва[1].

Район 1943 йисан 8 октябрдиз туькӀуьрна. 1963 йисуз ам тергна ва Куьрдамир райондихъ гилигна. 1965 йисуз адакай мад кьилдин административ район хьана[2].

ГеографияДуьзар хъувун

Районди Азербайжандин юкьван пата чка кьунва. Тарихдалди Ширвандин территориядик акатзавай районди Бакудилай рагъакӀидай патахъ 156 км яргъал, Баку-Къазах шосседал чка кьунвайди я. Агъсу район рагъакӀидай ва кефердинни рагъакӀидай патарихъ Исмаиллы райондихъ, кефердинни рагъэкъечӀдай ва рагъэкъечӀдай патарихъ — Шемаха райондихъ, кьибледин патахъ — Куьрдамир райондихъ ва Гьажикьабул райондихъ сергьятрал ала.

Районда суван, суварин цинерив гвай ва кьулувилин рельеф ава. Суван паюни гьуьлуьн дережадилай 700—1000 м вине чка кьунва. Юкьван гьалдин гьавадин температура 13-14 °С. Юкьван гьалдин йисан къваларин кьадар −400—600 мм[3].

АгьалиярДуьзар хъувун

Йисариз килигна Ахсу райондин агьалийрин дегиш хьунин динамика[4][5].

Йис 2000 2005 2010 2015 2018
Агьалияр 63 100 67 000 71 000 76 300 79 232

МиллетарДуьзар хъувун

Райондин агьалийрин лап чӀехи пай азербайжанри туькӀуьрзава. Кьведлагьай чкадал лезгияр, пудлагьай туьрквер-месхетияр ала[6].

Народ 1979 год
чел[7].
1999 год
чел[8].
азербайжанар 46 468 (96,2 %) 61 681 (99,0 %)
лезгияр 515 (1,1 %) 484 (0,8 %)
урусар/украинар 75 (0,2 %) 80 (0,1 %)
эрменияр 1174 (2,4 %) малуматар авач
масадбур 44 (0,1 %) 22 (0,1 %)

БаянарДуьзар хъувун

  1. Энциклопедический словарь топонимики Азербайджана = Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti / под ред. Р. Алиевой. — Баку: Шарк-Гарб, 2007. — Т. 1. — С. 30.
  2. Административное деление Азербайджанской ССР на 1 января 1977 года. — Баку: Азернешр, 1979. — С. 6.
  3. Ағсу рајону = Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы / Ҹ. Гулијевин редаксијасы илә.. — Азербайджанская советская энциклопедия: в 10 томах. — Баку: АСЕ-нын баш редаксијасы. — Т. 1.
  4. Division of Azerbaijan
  5. Азербайжандин агьалияр сиягьдиз къачун. 2009, Баку.
  6. [1] Ethnic composition of Azerbaijan by 2009 census
  7. 1979г Ахсуйский район 1979 перепись
  8. АЗЕРБАЙДЖАН (1999 г.)

ЭлячӀунарДуьзар хъувун