Кьилин меню ахъаюн
Мегьамед Эфенди
Шейх Мегьамед Эфенди Ярагъви
Мухаммад ярагский1.jpg
Малумат
Дидедиз хьайи чӀав:1771 йис(1771)
Дидедиз хьайи чка:Вини Ярагъ, Дагъустан
Кьиникьин чӀав:1838 йис
Кьиникьин чка:Гуниб район, Дагъустан
Гьукумат:Авар ханвал
Пеше:алим
Карьера:1820—1838
Буба:Молла-Исмаил
Мукьвади:хваяр: Гьажи-Исмаил, Исак
руш: Гьафисат

Мегьамед Эфенди, Ярагъ Мегьамед (1771 йисуз Вини Ярагъ хуьре дидедиз хьана — 1838 йисуз Гуниб райондин Согратль хуьре рагьметдиз фена) — Кеферпатан Къавкъазда суни мезгьебдин муьридизм рекьин бине кутур кас, вири Дагъустандинни Чечнядин имамрин муаллим, чIехи философ, лезгийрин, гьакIни Дагъустандин маса халкьарин азадвал патал ара датIана женг чIугур кас. Накшбанди тIарикъатдин муршид. Къази Мегьамед ва Имам Шамилан муаллим. Къавкъаздин халкьар пак дяве тир «Гъазаватдиз» сифте яз эверайди Мегьамед Ярагъви тир.

Къене авайбур

УьмуьрдикайДуьзар хъувун

Мегьамед Эфенди 1771 йисуз Куьре округдин Гуьне наибвилин Вини Ярагъ хуьре, лезги алимдин хзанда дидедиз хьанай.

Мегьамед Эфендидин паб Айшат Ахцегьви Магьарам Эфендидин руш тир. Абуруз пуд аял авай: Гьажи-Исмаил, Исхак ва руш Гьафисат. Гуьгъунлай, Гьафисат имам Къази Мегьамедаз фенай.

1825 йисуз Мегьамед Эфенди урусри кьуна Кьурагь кIеледа дустагъвиле тванай. Амма ам конвойдихъ галаз генерал Ермолован патав Тбилиси шегьердиз тухузвай рекье вичин женгинин юлдашрин куьмекдалди азад хьанай.

Мегьамед Ярагъви 1838 йисуз аваррин Согратль хуьре рагьметдиз фенвай. Адан сур къе пIир я.

Диндин рекье крарДуьзар хъувун

Диндин сифтегьан чирвилер ада хайи хуьруьн медресада къачунвай. Гуьгъуьнлай ам Согратль ва Аракани хуьрера авай чIехи алимрин шакIуртвилик квай. Адан муаллимар, а чIавуз гзаф машгьур тир, Сейид Хъачмазви, Сейид Шиназви, Гьасан Кудатливи ва Ахцегьви Магьарам Эфенди тир. КIелунар акьалтIайдалай кьулухъ, Мегьамед Ярагъви вичин хайи хуьруьз элкъвена чкадин медресада араб чIалан, теологиядин, логикадин ва риторикадин тарсар гуз эгечIнай. Гуьгъуьнлай Дагъустандинни Чечнядин имамар хьайи Къази-Мегьамед ва Шейгь Шамил, Бухарадай тир Хас-Мегьамед ва Къази-Къумухви Жамалдин — Мегьамед Эфендидин шакIуртар тир.

Мегьамед Эфендидин ва адан терефдаррин кьилин къаст — Урусатдин Империядихъ галаз женг чIугун паталди вири Къавкъаздин халкьар сад авун тир. Ада тухузвай сиясатди вири Къавкъаздиз ва гьакIни къеце патаз чIехи таъсир ганвай.

ТуькIуьрай эсерарДуьзар хъувун

Мегьамед Эфенди, 1910 йисуз М. Мавраеван типографияда чапдай акъатай «Асарал ас-Ярагъи» ктабдин кирам тир. Ктабда Мегьамед Эфендиди вичин уьмуьрдикай ва диндин рекьикай кхьенвай. Идалайни гъейри, ктабда муькуь шейгьриз кхьей чарарин кьатIар, поэмаяр гьалтзава.

БаянарДуьзар хъувун

ЭлячӀунарДуьзар хъувун