Кьвепеле — Азербайжан республикадин Кьвепеле райондин администрациядин юкь ва кьилин шегьер. 1973 йисалди посёлок тир.

Азербайжандин пайдах Шегьер
Кьвепеле
Кьвепеле
Уьлкве
Азербайжан
Регион
Шеки-Закаталадин экономикадин регион
Муниципал район
Виликан тӀварар

Куткашин (1920 йисалди)

Куткашен (1920-1991)
Статус
1973 йисуз шегьердин статус къачунва
Майдан
1548 км²
Агьалияр
12,8 агъзур кас
Миллетар
Динар
Сятдин чӀул
Телефондин код
+994 16076
Автомобилдин код
36
Кьвепеле (Кьвепеле район)
Кьвепеле

ГеографияДуьзар хъувун

Шегьер Кьвепеле райондин рагъэкъечӀдай пата, Базар-Юрт ва Туфан суварин кӀамун агъа кьиле, ЧIехи Къавкъаздин суварин ценера, Дамирапаранчай вацIун эрчӀи къерехда чка кьунвайди я.

Шегьердин майдан 1548 км² кьван я.

ТарихДуьзар хъувун

Гилан Кьвепеле шегьер тарихдин дегь Кьвепеледилай кефердинни — рагъэкъечӀдай патахъ 15 км яргъал алайди я. Са чӀавуз ам Къавкъаз Алпандин кьилин юкь тир, гуьгъуьнлай ам галай — галайвал Ширваншагьрин гьукуматдин ва Шеки ханвалдик акатнавай.

XVIII виш йисуз Кьвепеледин чилера гъвечӀи феодалвилин форма — Къуткъашендин султIанат арадал атанвай. Са тӀимил вахтунилай и султӀанат Шеки ханвалдик акатнавай ва шекидин ханри тайинарнавай наибрин регьбервилик квай. Шеки ханвал терг хьайидилай кьулухъ и чилер Урусатдин Империядин Елизаветополь губерниядин Нуха уезддик акатнавай. Урусат Империядик квай чӀавуз шегьердин тӀвар — Къуткъашин (Куткашин)[1], ва 1920 йисалай — Къуткъашен хьанвай. Гуьгъуьнлай, 1930 йисуз Къуткъашен район арадал гъанвай (гилан Кьвепеле район). 1991 йисуз райондин тӀвар дегь Кьвепеле шегьердин гьуьметдай «Кьвепеле район»-диз масакӀа хъувунвай.[2]


АгьалиярДуьзар хъувун

1989 йисуз кьиле тухвай вирисоюздин агьалияр сиягьдиз къачунин нетижайрин малуматрив кьурвал, Кьвепеле шегьердин агьалийрин кьадар 13 190 тир.[3]

ЭкономикаДуьзар хъувун

Шегьерда «Гилан» тӀвар алай консерваяр расзавай завод, гьакӀни цементдин ва туьтуьндинни-ферментациадин заводар кардик ква. 2010 йисуз ина голландиядин «Beltmann» маркадин фортепианояр расзавай фабрика эксплуатациядик вуганвай.

ТуризмДуьзар хъувун

Шегьердиз туризмдин гзаф чӀехи потенциал ава. Кьвепеледин къерехда «Ай ишигъы» (Вацран экв) тӀвар алай ял ядай зона. Тамариз, сувариз финар, гъетер кьаз ва гъуьрчехъанвал кьилиз акъудзавай экскурсиядинни — туризмдин къуллугъ «Суван турбаза» ава. «Сагьил» тӀвар алай алай ял ядай зона Нохур вирин къерехда, Кьвепеле — Баку шосседилай 5 км яргъал алайди я. Туристривай, ина авай чарчарриз, тарихдинни — архитектурадин имаратриз килигиз ва муькуь иер чкайриз финар кьиле тухуз жеда.

Радиолокациядин станцияДуьзар хъувун

Кьвепеле шегьердилай тахминан 16 км кьибле пата Кьвепелпдин РЛС «Дарьял» ава. Им ракетайрин вигьирникай виликамаз хабар гузвай система я. Вилик Урусатдин арендадик квай.

СпортДуьзар хъувун

Шегьердин патай къугъвазвай, Азербайжандин чемпионрин премьер — лигада экъечӀзавай, «Кьвепеле» футболдин клуб ава. Клубдин бине 1995 йисуз кутунвай, алай чӀавуз клубдин кьилин тренер Англиядин кӀватӀал командадинни «Арсенал» клубдин виликан къугъвархъан Тони Адамс я.

ТӀвар — ван авай ксарДуьзар хъувун

Исмаил бек Куткашенский — Урусат Империядин Армиядин генерал-майор, Пак Георгий ордендин садлагьай азербайжанви кавалер, зари. Ибрагим бек Мусабеков — тӀвар-ван авай зари.

СуьретарДуьзар хъувун

БаянарДуьзар хъувун

ЭлячӀунарДуьзар хъувун

Кьвепеле райондин агьалийрин пунктар
 Кьилин шегьер: Кьвепеле

Шегьервилин хуьрер: Бум  · Вандам  · Ниж


Хуьрер: Абрых  · Айдынхъишлах  · Байрамкохалы  · Бейли  · Былых  · Бунуд  · Бейуьк ПIирали  · Гьажиалылы  · Гьемзелли  · Гьезре  · ГъвечIи Эмили  · Дандиг  · Дашжа  · Дизахлы  · Дуружа  · Емишанлы  · Енгиже  · Жорлу  · Жигъателли  · Залам  · Зараган  · Зергерли  · Имамлы  · Камарван  · Кветуьклуь  · Курд  · Куьснет  · Кичик ПIирали  · Къарадейн  · Къарасу  · Къушлар  · Лацар  · Мамайлы  · Меликли  · Мегьамадагъалы  · Мыхлыкъовакъ  · Мирзебегли  · Муллашихали  · Ногьурхъишлах  · Овжулу  · Савалан  · Сары Гьажилы  · Сырт-Енгиже  · Силейли  · Сийитхъишлах  · Солгужа  · Султаннуха  · Тиканлы  · Тевле  · Топбагъ  · Туьнтуьл  · Улудаш  · Хырхатала  · ЦIийи Дизахлы  · ЦIийихуьр  · Чухур Кьвепеле  · Чанагбулах  · Чархана  · ЧIехи Эмили  · Шамлы  · Шефили  · Эмирван  ·

Юзбашеван  ·