Кьилин меню ахъаюн

Избербаш, Изберг (урусИзбербаш) — Урусатдин Дагъустан республикада авай, шегьердин статус 1949 йисуз къачунвай шегьер. 2005 йисуз Избербашди Урусатдин 100 агъзур касдал кьван агьалияр авай виридалайни абад шегьер конкурсда садлагьай чка кьунвай.

Урусатдин пайдах Шегьер
Избербаш
урусИзбербаш Стелла при въезде в Избербаш.png
Уьлкве
Урусат
Федерациядин субъект
Дагъустан
Шегьердин кьил
Сулейманов Абдулмеджид Валибагандович
Бине кьунва
Виликан тӀварар
Изберг
Статус
шегьердин статус
1949 йисуз къачуна
Майдан
22,55 [1] км²
Агьалияр
51 597 кас (2010)
Миллетар
даргияр (65,4 %),
къумукьар (14,4 %),
лезгияр (7,25 %),
урусар (5,2 %),
аварар (2,8 %),
яхулар (2,0 %) 2002 г.[2]
Динар
Сятдин чӀул
Телефондин код
+7 87245
Почтунин индекс
368500
Автомобилдин код
05
Код ОКАТО
82 415 000
Официал сайт
Избербаш (Дагъустан)
Избербаш

Агьалияр — 51 597 кас (2010 йис).

Къене авайбур

ТӀварцӀикайДуьзар хъувун

ТӀварцӀин арадал атуникай авай са шумуд версиядин садав кьурвал, 1895 йисалди къенин шегьер алай чкаяр уьленар ва баябан чилер тир. Гилан шегьердин чилерайтӀуз ракьун рехъ эцигзавай немецри, мукьвал алай, инсандин профиль алай суваз фикир ганвай. И чкадиз абуру чпин арада немец чIалал «Дас ист берг», яни сув алай чка лугьуз хьанвай ва эцигай ракьун — рекьин станциядиз «Истберг» (Изберг) тӀвар ганвай. Садлагьай сефер и суван Алексей Сергеевич Пушкинан профильдиз ухшар тирди акур кас, Къавкъазда сиягьат ийз дилижандал алаз Дербентдиз физвай французви кхьираг Александр Дюмадиз хьанвай. Гуьгъуьнлай, чкадин агьалийри «Изберг» гафунихъ, кумык чӀалал кьил мана гузвай «баш» куьтягьун гилигнавай ва посёлокдин тӀвар Избербаш хьанвай.

ТӀварцӀин арадал атуникай кьведлагьай фикир ам я хьи, и гаф кумык чIалан гафарикай арадал атанвайди я. Кумык чӀалал шегьердин тӀвар «Са кьилин гел» мана гузва.

ГеографияДуьзар хъувун

Шегьер Дагъустандин рагъаэкъечӀдай пата, Каспий гьуьлуьн кьере, республикадин кьилин шегьер тир Магьачкъаладилай 25 км кьибле патахъ чка кьунвайди я.

Избербаш, Пушкинан профильдиз ухшар Пушкин-Тау сував машгьур я.

ТарихДуьзар хъувун

Шегьердин тарих, нафтӀадин мяденар чирна жагъурзавай фялейри 1931 йисуз ракьун рекьин станциядин патаг эцигнавай садлагьай алачухдилай гатӀумзава.

Дуьньяда садлагьай сефер, гьуьлуьн кӀаняй эстакадрин ва кьеряй эгъуьнвай алгъай буругърин куьмекдалди нафтӀ Избербашда акъуднавай.[3]

АгьалиярДуьзар хъувун

Йисариз килигна шегьерда агьалийрин кьадар:

Агьалийрин кьадар, кас
1959 1970 1979 1989 2002 2008 2009
11 200[4] 17 300[5] 22 400[6] 28 100 39 400 50 800 51 200

2002 йисан агьалияр сиягьдиз къачунин малуматриз килигна, Избербашдин 40 987 кас агьалийрикай:[2]

2009 йисан агьалияр сиягьдиз къачунин малуматар:[7]

ЭкономикаДуьзар хъувун

  • «ДагЗЭТО» электротермиядин алатрин завод.
  • П. С. Плешакован тӀвурунихъ галай радиозавод.
  • Имам Шамилян тӀвурунихъ галай цунин фабрика.
  • «Избербашнефть», амукьай нафтӀ акуъдзавай тешкилат.
  • Фильтрдин алатар расзавай завод.
  • ГУП «Типография № 6».
  • Кондитерскдин фабрика «Дагинтерн».
  • Кондитерскдин фабрика «Евразия».
  • «Избербашдин гормолзавод»
  • «Избербашдин фан завод»
  • «Новопак» сокрин ва межейрин гьасилун.
  • Чахурни-коньяк гьасилзавай завод ЗАО «Избербашский»

БаянарДуьзар хъувун

ЭлячӀунарДуьзар хъувун