Кьилин меню ахъаюн

Сибирдин федерал округ (урусСибирский федеральный округ), куьрелди СФО (урусСФО) — Урусатдин кьулан пата алай федерал округ. Округ УФ-дин президентдин 2000 йисан 13 майдиз кьабулнавай къарардалди туькIуьрнай.

Округдик 12 субъект акатзава. Абурун арада республикаяр, автономиядин ва милли регионар ава. Администрациядин юкь ва виридалайни чIехи шегьер Новосибирск я.

ГеографияДуьзар хъувун

Округ уьлкведин юкьван пата, Азияда ава. Адан майдан 5 144 953 км² я, им вири уьлкведин 30.09 % туькIуьрзава. ЧIехивилиз килигна округрин арада кьведлагьай чкадал ала (садлагьай чкадал ЯРФО ала).

АгьалиярДуьзар хъувун

МиллетарДуьзар хъувун

2010 йисан агьалияр сиягьдиз къачунрин малуматриз килигна, округдин миллетрин состав агъадихъ галайвал тир [1]: Вири санал— 19 256 426 кас.

  1. Урусар — 16 542 506 (85,91 %)
  2. Бурятар — 442 794 (2,30 %)
  3. Туваяр — 259 971 (1,35 %)
  4. Украинар — 227 353 (1,18 %)
  5. Татарар — 204 321 (1,06 %)
  6. Немецар — 198 109 (1,03 %)
  7. Къазахар — 117 507 (0,61 %)
  8. Алтаяр — 72 841 (0,38 %)
  9. Хакасар — 70 859 (0,37 %)
  10. Эрменияр — 63 091 (0,33 %)
  11. Азербайжанар — 54 762 (0,28 %)
  12. Белорусар — 47 829 (0,25 %)
  13. Узбекар — 41 799 (0,22 %)
  14. Чувашар — 40 527 (0,21 %)
  15. Тажикар — 32 419 (0,17 %)
  16. Киргизар — 30 871 (0,16 %)
  17. Мордва — 19 238 (0,10 %)
  18. Цыганар — 15 162 (0,08 %)
  19. Башкирар — 12 929 (0,07 %)
  20. Шорар — 12 397 (0,06 %)
  21. Кореяр — 11 193 (0,06 %)
  22. Молдаванар — 11 155 (0,06 %)
  23. Эвенкар — 10 243 (0,05 %)
  24. Чувудар — 9 642 (0,05 %)
  25. Марияр — 9 116 (0,05 %)
  26. Китайвияр — 9 075 (0,05 %)
  27. Удмуртар — 8 822 (0,05 %)
  28. Полякар — 8 435 (0,04 %)
  29. Гуржияр — 7 884 (0,04 %)
  30. Эстонар — 7 112 (0,04 %)
  31. Долганар — 5 854 (0,03 %)
  32. Муькуьбур — 561 206 кас (2,91 %)

ЭкономикаДуьзар хъувун

Вири Урусатдин кьуркьушумдин ва платинадин 85 %, цIивиндин ва молибдендин 80 %, никельдин 71 %, цурцин 69 %, гимишдин 44 %, къизилдин 40 % игьтиятар гьа и округдал къвезва.

Округдин къене авай ракьун-рекьерин вири санал яргъивал, вири Урусатдин ракьун-рекьерин 17,5 % туькIуьрзава.

Округдик квай субъектарДуьзар хъувун

ЧIехи шегьерарДуьзар хъувун

БаянарДуьзар хъувун

ЭлячIунарДуьзар хъувун