Къах район (азер. Qax rayonu) — Азербайжанда авай район я.

Яшамиш жезвай чка
Къах район
Уьлкве
Азербайжан
Административ юкь
Кьил
Муса Шакилиев
Майдан
1 494 км²
Официал чӀал
Агьалияр
55 200 кас
Къах район


Сятдин чӀул
ISO 3166-2-дин код
AZ-QAX
Телефондин код
+994 24
Почтунин индекс
AZ 3400
Официал сайт

Майдан — 1 494 км². Агьалияр — 55 200 кас. Агьалидин чуькьуьнвал — 36,95 кас/км².

Административ юкь — Къах я.

Къах район Шеки-Закаталадин экономикадин райондин ибаратдик акатзава.

ТарихДуьзар хъувун

Археологиядин эгъуьнриз килигна, райондин территориядал инсанар энеолитдин, бронзадин ва сифтегьан ракьун виш йисан девирда яшамишиз ацукьна. Алатай вахтара Къах райондин территория Къавкъаздин Албаниядин ибаратдик квай тир. Гуьгъуьнлай Къах (Къахи) Кахети-Херетидин пачагьвилин пай тир, ахпа — сад тир Гуржистандин пачагьвилин пай тир. Шекидиз ва Ширвандиз XIII-лагьай виш йисуз Хулагуидар гьахь авурайдалай кьулухъ регионда монголрин куьчеривилин тайифаяр ацукьна. 1562-лагьай йисуз Персиядин шагь I Тахьмасибан къарардалди Къахда Илису султӀанат туькӀуьрна. 1803-лагьай йисуз Илису султӀанат Урусатдин империядик кутуна. 1930-лагьай йисуз Къах район туькӀуьрна[1][2].

ГеографияДуьзар хъувун

Районди Азербайжандин кефердин пата чка кьунва. Район кефердин рагъэкъечӀдай патахъ Дагъустандихъ (Урусат), рагъакӀидай патахъ Гуржистандихъ, кефердин патахъ Закатала райондихъ, рагъэкъечӀдай патахъ Шеки райондихъ, кьибледин патахъ Евлах ва Самух районрихъ галаз сергьятдал ала.

Райондин кьибледин пата кьурагь субтропикрин климат ава, юкьван пата — чими ва ламу субтропикрин, суварра — къайи. Юкьван гьалдин йисан къваларин кьадар: кьибледин пата — 300 мм, кефердин пата — 1600 мм. Райондин территорияда Илису гьукуматдин заповедник ава[3]. Заповедник чилерин чӀехи пай Агъчай хуьрел гьалтзава.

АгьалиярДуьзар хъувун

Йисариз килигна Къах райондин агьалийрин дегиш хьунин динамика[4][5][6][3].

Йис 1999 2009 2020
Агьалияр 51 161 53 259 56 900

1999-лагьай йисан малуматриз килигна, Къах районда 2 612 цӀахур яшамишзавай тир, 2009-лагьай йисуз — анжах 1 008.

БаянарДуьзар хъувун

  1. Энциклопедический словарь топонимики Азербайджана = Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti / под ред. Р. Алиевой. — Баку: Шарк-Гарб, 2007. — Т. 1. — С. 24.
  2. Административное деление Азербайджанской ССР на 1 января 1977 года. — Баку: Азернешр, 1979. — С. 6.
  3. 3,0 3,1 Qax rayonu // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası / M. K. Kərimov. — Bakı: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, 2009. — Т. I. (азерб.)
  4. Ethnic composition of Azerbaijan 1999 (инг.)
  5. Ethnic composition of Azerbaijan 2009 (инг.)
  6. Азербайжандин агьалияр сиягьдиз къачун. 2009, Баку.

ЭлячӀунарДуьзар хъувун