Гьинд — Кьибледин Азияда авай ири вацӀ я. ВацӀу вичин сифте кьил Китайда Гьималайрилай къачузва, гзафни-гзаф ам Индиядин кефердинни рагъакӀидай патан чилерай ва Пакистандай тӀуз авахьзава.

ВацӀун сифте кьил Тибетдин платодал ава, вацӀу сив — Арабик гьуьлуьн кефердин пата[1], Къарачи шегьердин мукьвал ала.

Гьинддин яргъивал — 3180 км, бассейндин майдандин кьадар — 960 000 я[2] км². (980 тыс. км² в БСЭ[3]). Цин юкьван гьалдин харжи — 6600 м³/с я.

Названия: Шаблон:Lang-sa (Шаблон:IAST); урду سندھ (Sindh); Шаблон:Lang-sd (Sindhu); пандж.سندھ (Шаблон:IAST); Шаблон:Lang-ae; пушту اباسين (Абба-Син «отец рек»); фарс هند‎ («Hind»); тиб. སེངགེ་ཆུ («Lion River»); Шаблон:Китайский; грек.: Ινδός (Индос).

Гьинд (Синдху) — Саптасиндхавадин (ведайрин ИридвацӀун) кьилин вацӀарикай сад язва.

Флора ва фаунаДуьзар хъувун

Нек хъвадайбурДуьзар хъувун

Индиядин вацӀун делфин (Platanista gangetica minor тахьайтӀа Platanista indi) анжах Инд вацӀа, асул гьисабдалди Синд ва Пенджаб провинцийра яшамиш жезва[4]. Алатай вахтара абур агъавацӀарани гьалтзавай тир. ЧӀур тӀебиатдин виридуьньядин фонддин малуматриз килигна, Индиядин делфин — вири китар хьтинбурун арада виридалайни терг хьунин кичӀевилик квайбурукай сад язва. Исятда тахманин са агъзур кьван делфин ама[5], абурукай чӀехи пай Синдда авай Суккур ва Гудду плотинайрин арада авай 130 км яргъивал авай куьруь вацӀун кьатӀда яшамиш жезва. Делфин саки михьиз буьркьуьди я, вич авай чкадай ада эхолокациядин куьмекдалди кьил акъудзава.

ИхтиофаунаДуьзар хъувун

Гьинд вацӀа карпдинбур (шелаяр, данио, барбусар, маринкаяр ва мсб.), вьюновые (боцияр ва мсб.), багаридинбур, сомдинбур, гурамидинбур (колизаяр ва мсб.), кьилгъуьлягъдинбур (кьилгъуьлягъар ва мсб.) ва маса хзанрик акатзавай гъетер яшамиш жезва[6].

ТарихДуьзар хъувун

Асул макъала: Синдгьдин тарих

Чи эрадилай вилик тир III-лагьай агъзур йисан юкьвара Гьинд вацӀун дугуна виридалайни дегь чӀаван цивилизацийрикай сад тир арадал акъатна. Гуьгъуьнлай Гьинддин ва адан агъавацӀарин дугунрай тӀуз ЧӀехи пекдин рехъ физвай тир. Гьинд вацӀун агъанагар арабри дяведалди къачуна.

Майишатдиз талукь тир ишлемишунДуьзар хъувун

ЭдебиятДуьзар хъувун

БаянарДуьзар хъувун

  1. Шаблон:Из КНЭ
  2. Инд // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
  3. Инд // ЧӀехи советрин энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
  4. Endangered Wildlife and Plants of the World (Том 4), Marshall Cavendish Corporation, ISBN 0761471944, 9780761471943. Marshall Cavendish, 2001. Страниц 1872, стр.467
  5. WWF - Indus River Dolphin. Wwf.panda.org. Архивация 25 май 2013. Ахтармишун 22 сентябрь 2012.
  6. Fish and Fisheries at Higher Altitudes: Asia, Выпуск 385 Редактор T. Petr. Food & Agriculture Org., 1999. ISBN 9251043094, 9789251043097. Страниц: 304, стр.130-131

ЭлячӀунарДуьзар хъувун